ฝีมะม่วง หรือ lymphogranuloma venereum (LGV) เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากแบคทีเรีย Chlamydia trachomatis กลุ่มสายพันธุ์ L1–L3 อาจทำให้ต่อมน้ำเหลืองขาหนีบบวมเจ็บ หรือเกิดการอักเสบที่ไส้ตรง อย่างไรก็ตาม ต่อมน้ำเหลืองบวมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันว่าเป็นโรคนี้ได้ ต้องประเมินร่วมกับประวัติ อาการ และการตรวจที่เหมาะสม
อาการฝีมะม่วงเป็นอย่างไร
อาการขึ้นกับตำแหน่งที่ติดเชื้อ บางคนอาจมีแผลเล็กที่ไม่เจ็บและไม่ทันสังเกต แผลอาจหายเอง แต่ไม่ได้หมายความว่าการติดเชื้อหายไปด้วย ตามข้อมูลจาก HealthyWA เรื่องอาการ LGV
- บริเวณขาหนีบ: ต่อมน้ำเหลืองบวมและเจ็บ มักเด่นข้างเดียว บางรายอาจกลายเป็นก้อนฝีที่มีหนอง
- บริเวณทวารหนักและไส้ตรง: ปวด มีมูกหรือเลือดออก ปวดเบ่งหรือรู้สึกถ่ายไม่สุด และอาจท้องผูก
- อาการร่วม: อาจมีไข้หรือรู้สึกไม่สบาย บางรายที่ติดเชื้อบริเวณไส้ตรงอาจไม่มีอาการ
แนวทาง CDC เรื่อง LGV ระบุอาการได้ทั้งแผล ต่อมน้ำเหลืองบวม และการอักเสบของไส้ตรง จึงไม่จำเป็นต้องมีก้อนขาหนีบชัดเจนทุกคน
ติดต่อได้อย่างไร และควรเข้ารับการประเมินเมื่อใด
LGV ติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือปาก และอาจติดต่อจากการใช้ของเล่นทางเพศร่วมกัน ตามข้อมูลของ HealthyWA เรื่องการติดต่อและการป้องกัน LGV การประเมินจึงพิจารณาลักษณะการสัมผัส ไม่ใช่ใช้รสนิยมทางเพศเป็นข้อสรุปว่าใครติดเชื้อ
หากมีก้อนขาหนีบบวมเจ็บ แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือปวดทวารหนักร่วมกับมูกหรือเลือด การรับการประเมินจากแพทย์หรือคลินิกโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยเร็วช่วยแยกสาเหตุได้ หากอาการรุนแรง เช่น ปวดมากหรือมีเลือดออกมาก ควรเข้ารับการประเมินเร่งด่วน อาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุอื่นและไม่ควรวินิจฉัยจากภาพหรือบทความเพียงอย่างเดียว
ตรวจวินิจฉัยอย่างไร
แพทย์จะประเมินประวัติและอาการ พร้อมเลือกเก็บตัวอย่างจากตำแหน่งที่เกี่ยวข้อง เช่น แผล ไส้ตรง หรือก้อนฝี เพื่อตรวจเชื้อคลามัยเดียด้วยวิธี NAAT การยืนยันว่าเป็นกลุ่มสายพันธุ์ LGV ต้องใช้การตรวจจำเพาะเพิ่มเติม ซึ่งไม่ได้มีพร้อมทุกแห่ง การพบคลามัยเดียจึงไม่ได้ยืนยัน LGV โดยอัตโนมัติ
ตามแนวทาง CDC หากอาการและการประเมินเข้าได้กับ LGV แพทย์อาจเริ่มรักษาก่อนผลตรวจออก จึงไม่ใช่ทุกกรณีที่ต้องรอผลยืนยันก่อนเริ่มยา ความพร้อมและขั้นตอนตรวจในประเทศไทยขึ้นกับหน่วยบริการ
รักษาได้หรือไม่
LGV รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะที่แพทย์เลือกให้เหมาะกับแต่ละคน บางรายที่มีก้อนฝีอาจต้องได้รับหัตถการเพิ่มเติม การเลือกยาเองจากอาการอาจไม่ตรงกับสาเหตุ หากไม่ได้รักษา การอักเสบอาจทำให้เกิดแผลเป็น ทางเชื่อมผิดปกติ หรือการตีบของไส้ตรงได้
ข้อมูล HealthyWA แนะนำให้งดเพศสัมพันธ์จนจบการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ ส่วนการกลับมามีเพศสัมพันธ์และการติดตามอาการสามารถปรึกษาหน่วยบริการที่รักษาได้ แพทย์อาจเสนอการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วย เช่น HIV ซิฟิลิส และหนองใน ตามแนวทาง CDC
คู่สัมผัสและการลดโอกาสรับเชื้อซ้ำ
คู่สัมผัสอาจต้องได้รับการประเมินและตรวจแม้ไม่มีอาการ สามารถหารือกับหน่วยบริการเรื่องการแจ้งคู่สัมผัสโดยคำนึงถึงความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว ทางเลือกลดโอกาสรับเชื้อ ได้แก่ การใช้ถุงยางอนามัยหรือแผ่นยางอนามัย และทำความสะอาดของเล่นทางเพศก่อน หลัง และระหว่างการใช้งานตามข้อมูล HealthyWA
PEP เกี่ยวข้องอย่างไร
PEP เป็นการป้องกัน HIV หลังสัมผัส ไม่ใช่ยารักษาฝีมะม่วง หากมีเหตุที่อาจสัมผัส HIV ควรติดต่อสถานพยาบาลทันทีเพื่อประเมินความเหมาะสม โดยไม่รอให้เกิดอาการฝีมะม่วง แนวทาง CDC เรื่อง HIV PEP ปี 2025 ระบุว่าเมื่อมีข้อบ่งชี้ควรเริ่มโดยเร็วที่สุดและไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังสัมผัส
แหล่งข้อมูลและขอบเขต
บทความอ้างอิงแนวทาง CDC ของสหรัฐอเมริกาและข้อมูลหน่วยงานสาธารณสุขออสเตรเลีย ไม่ใช่ประกาศสิทธิหรือความพร้อมของบริการในประเทศไทย
- CDC: LGV ใน STI Treatment Guidelines, 2021
- HealthyWA: Lymphogranuloma venereum
- CDC: คำแนะนำ HIV PEP ปี 2025
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลและความรู้ทั่วไป รวมถึงทางเลือกประกอบการพิจารณาของผู้อ่าน ไม่ใช่คำสั่งหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล ข้อมูลด้านสุขภาพไม่ใช้แทนการวินิจฉัย การรักษา หรือคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ ความเหมาะสมอาจแตกต่างกันตามบริบทของแต่ละคน


