หูดหงอนไก่เกิดจากเชื้อ HPV ติดต่อได้จากการสัมผัสผิวหนังระหว่างกิจกรรมทางเพศ แม้ไม่เห็นหูด การรักษาช่วยกำจัดรอยโรค แต่ไม่รับประกันว่ากำจัดเชื้อหมดหรือจะไม่กลับเป็นซ้ำ ถุงยางช่วยลดความเสี่ยงแต่ป้องกันไม่ทั้งหมด ส่วนวัคซีนที่ครอบคลุมสายพันธุ์ก่อหูดช่วยป้องกันการติดเชื้อใหม่ ไม่ใช่ยารักษาหูดที่มีอยู่
หูดหงอนไก่ติดจากอะไร
สาเหตุส่วนใหญ่คือไวรัสเอชพีวี (human papillomavirus: HPV) ชนิด 6 และ 11 ซึ่งต่างจากกลุ่มสายพันธุ์เสี่ยงสูงที่เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็ง การมีหูดจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่ก้อนผิดปกติยังต้องแยกจากโรคอื่นด้วยการตรวจ
HPV ติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนังอย่างใกล้ชิดระหว่างเพศสัมพันธ์ รวมถึงทางช่องคลอดและทวารหนัก ผู้ที่ไม่มีอาการก็ถ่ายทอดเชื้อได้ อาการอาจปรากฏหลังรับเชื้อไปแล้วหลายเดือนหรือหลายปี จึงใช้เวลาที่พบหูดตัดสินไม่ได้ว่ารับเชื้อเมื่อใดหรือจากใคร และไม่ใช่หลักฐานยืนยันการนอกใจ รายละเอียดอยู่ใน ข้อมูล HPV สำหรับประชาชนของ CDC
อาการเป็นอย่างไร และตรวจอย่างไร
หูดอาจเป็นตุ่มเดี่ยวหรือหลายตุ่ม ผิวเรียบหรือนูนคล้ายดอกกะหล่ำ พบได้บริเวณอวัยวะเพศและรอบทวารหนัก บางคนไม่มีอาการ บางคนคัน เจ็บ หรือมีเลือดออก รูปร่างเพียงอย่างเดียวหรือภาพจากอินเทอร์เน็ตไม่เพียงพอให้วินิจฉัยด้วยตนเอง
แพทย์มักวินิจฉัยจากการตรวจรอยโรค หากก้อนสีผิดปกติ แข็ง เป็นแผล มีเลือดออก หรือวินิจฉัยไม่ชัด อาจพิจารณาตัดชิ้นเนื้อ ไม่แนะนำใช้การตรวจ HPV เพื่อยืนยันหูดหงอนไก่ หากพบหูดรอบทวารหนัก แพทย์อาจพิจารณาตรวจภายในช่องทวารร่วมด้วย ตาม แนวทางหูดบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนักของ CDC
รักษาอย่างไร และหายขาดไหม
ทางเลือกขึ้นกับตำแหน่ง ขนาด จำนวนหูด สุขภาพโดยรวม ผลข้างเคียง และความต้องการของผู้รับบริการ ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน ทางเลือกที่ใช้ได้ ได้แก่
- ยาทาเฉพาะสำหรับหูดหงอนไก่ที่แพทย์เลือกและอธิบายวิธีใช้
- การจี้เย็นด้วยไนโตรเจนเหลว
- การกำจัดรอยโรคด้วยการตัด จี้ไฟฟ้า หรือเลเซอร์ในกรณีที่เหมาะสม
บางรายอาจเลือกเฝ้าดูอาการร่วมกับแพทย์ เพราะหูดอาจยุบเองได้ แต่ก็อาจคงเดิมหรือเพิ่มจำนวน การรักษามุ่งกำจัดหูดและลดอาการ ไม่ใช่กำจัดเชื้อ HPV ได้แน่นอน จึงอาจกลับเป็นซ้ำ และหูดหายแล้วไม่ได้ยืนยันว่าจะไม่ถ่ายทอดเชื้ออีก
ผลิตภัณฑ์กำจัดหูดทั่วไปสำหรับมือหรือเท้าไม่เหมาะกับบริเวณอวัยวะเพศ หากตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์ ข้อมูลนี้สำคัญต่อการเลือกวิธีรักษา เพราะยาบางชนิดไม่เหมาะสม การรักษาอาจทำให้ระคายเคือง เจ็บ หรือเกิดแผลเป็นได้ ตาม ข้อมูลอาการและการรักษาหูดหงอนไก่ของ NHS
ป้องกันได้แค่ไหน
ถุงยางช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่ครอบคลุมผิวหนังทั้งหมด
การใช้ถุงยางอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอช่วยลดโอกาสรับหรือถ่ายทอด HPV แต่เชื้ออาจอยู่บนผิวหนังที่ถุงยางไม่ครอบคลุม จึงยังมีความเสี่ยงหลงเหลืออยู่
วัคซีนช่วยป้องกัน ไม่ได้รักษาการติดเชื้อเดิม
วัคซีน HPV ที่ครอบคลุมชนิด 6 และ 11 ช่วยป้องกันหูดที่เกิดจากสายพันธุ์เหล่านี้ วัคซีนไม่ได้ทุกชนิดครอบคลุมสายพันธุ์ก่อหูดเหมือนกัน และไม่รักษาหูดหรือเชื้อที่มีอยู่แล้ว ประโยชน์สูงที่สุดเมื่อได้รับก่อนสัมผัสเชื้อ แต่ผู้ที่เคยติดเชื้อบางสายพันธุ์อาจยังได้ประโยชน์จากการป้องกันสายพันธุ์อื่นที่ยังไม่เคยรับเชื้อ ดู ข้อมูลวัคซีน HPV ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐฯ
ข้อมูลอ้างอิงต่างประเทศไม่ใช่ข้อยืนยันสิทธิหรือบริการในไทย อายุ ประวัติวัคซีน ภาวะภูมิคุ้มกัน และชนิดวัคซีนเป็นข้อมูลประกอบการประเมินกับสถานพยาบาล ส่วนค่าใช้จ่ายและสิทธิรับบริการต้องตรวจสอบกับหน่วยบริการที่เกี่ยวข้อง
เมื่อพบตุ่มหรือคู่มีหูด
หากพบก้อนใหม่ คัน เลือดออก หรือมีปัญหาปัสสาวะ การตรวจที่สถานพยาบาลช่วยแยกหูดออกจากโรคอื่นได้ คู่ปัจจุบันอาจมี HPV โดยไม่เห็นหูด การพูดคุยโดยไม่กล่าวโทษและพิจารณาตรวจตามอาการเป็นทางเลือกในการดูแลร่วมกัน ไม่แนะนำตรวจ HPV ให้คู่เพียงเพราะอีกฝ่ายมีหูด ส่วนการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นพิจารณาตามประวัติและตำแหน่งสัมผัส
สรุป
หูดหงอนไก่รักษารอยโรคได้ แต่กลับเป็นซ้ำได้เช่นกัน การป้องกันอาศัยทั้งวัคซีนที่ครอบคลุมสายพันธุ์ก่อหูดและการลดการสัมผัสเชื้อ โดยไม่มีวิธีใดรับประกันการป้องกันทั้งหมด การพบหูดไม่สามารถระบุช่วงเวลาที่รับเชื้อหรือผู้ถ่ายทอดเชื้อได้
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลและความรู้ทั่วไป รวมถึงทางเลือกประกอบการพิจารณาของผู้อ่าน ไม่ใช่คำสั่งหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล ข้อมูลด้านสุขภาพไม่ใช้แทนการวินิจฉัย การรักษา หรือคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ ความเหมาะสมอาจแตกต่างกันตามบริบทของแต่ละคน


