โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์เคยถูกเตือนเรื่องความผิดปกติของท่อประสาทของทารก เพราะงาน Tsepamo ในบอตสวานารายงานในปี 2561 ว่าพบ 4 ใน 426 ทารกที่แม่ได้ยาสูตรที่มีโดลูเทกราเวียร์ตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ส่วนผลวิเคราะห์ครั้งหลังสุดที่บทความปี 2568 ของคณะนักวิจัยรวมไว้ ซึ่งทำในปี 2565 พบ 11 ใน 11,071 ทารก ใกล้กับกลุ่มที่แม่ได้ยาต้านสูตรอื่นซึ่งพบ 25 ใน 23,883 ทารก
ถ้าคุณกินยานี้อยู่และวางแผนตั้งครรภ์หรือเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ที่ดูแลก่อน แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา
งาน Tsepamo ศึกษาอะไร กับใคร ที่ไหน
บทความปี 2568 ของคณะนักวิจัยจากสหรัฐและบอตสวานา ซึ่งนำข้อมูลของงานนี้มาวิเคราะห์ซ้ำ เล่าว่างาน Tsepamo เริ่มในโรงพยาบาลรัฐของบอตสวานาเมื่อปี 2557 เพื่อดูผลการคลอดและความผิดปกติของท่อประสาทในทารกของผู้หญิงที่มีเชื้อเอชไอวีและได้ยาต้าน บอตสวานาเป็นประเทศแรกในแอฟริกาที่เริ่มใช้โดลูเทกราเวียร์ในปี 2559 และในปี 2561 องค์การอนามัยโลกขอให้ทีมงาน Tsepamo วิเคราะห์ความปลอดภัยของยานี้ช่วงตั้งครรภ์เร็วกว่าที่วางแผนไว้
ข่าวขององค์การอนามัยโลกปี 2562 เล่าว่าหลังผลแรก หลายประเทศแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์และผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ใช้ยาต้านตัวอื่นแทน
ข่าวเดียวกันอธิบายว่าความผิดปกติของท่อประสาทคือความพิการแต่กำเนิดของสมองและไขสันหลัง ซึ่งทำให้เกิดภาวะ เช่น กระดูกสันหลังโหว่ (spina bifida) ส่วนคำว่าตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ในงานนี้หมายถึงแม่ได้ยาอยู่แล้วตอนเริ่มตั้งครรภ์
โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์ ตัวเลขเปลี่ยนไปอย่างไร
บทความปี 2568 รวมผลวิเคราะห์ไว้หกครั้ง ตารางข้างล่างยกครั้งแรก ครั้งที่สอง และครั้งหลังสุด ตัวเลขคือจำนวนทารกที่พบความผิดปกติของท่อประสาท จากทารกทั้งหมดที่แม่ได้ยาสูตรนั้นตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ และแต่ละครั้งนับสะสมรวมครั้งก่อน
| ปีที่วิเคราะห์ (พ.ศ.) | แม่ได้ยาสูตรที่มีโดลูเทกราเวียร์ | แม่ได้ยาต้านสูตรอื่น |
|---|---|---|
| 2561 | 4 จาก 426 ทารก | 14 จาก 11,300 ทารก |
| 2562 | 5 จาก 1,683 ทารก | 15 จาก 14,792 ทารก |
| 2565 (ครั้งหลังสุดในบทความ) | 11 จาก 11,071 ทารก | 25 จาก 23,883 ทารก |
ทีมวิจัยเขียนว่าหลังผลแรก มีการเพิ่มจุดเก็บข้อมูลทันที และภายในหนึ่งปีผลครั้งที่สองก็ประมาณความเสี่ยงได้ต่ำลง จากนั้นความต่างระหว่างสองกลุ่มลดลงเรื่อย ๆ จนครั้งหลังสุดเป็นร้อยละ 0.10 ของทารกในกลุ่มโดลูเทกราเวียร์ กับร้อยละ 0.11 ของทารกในกลุ่มยาสูตรอื่น
ทีมวิจัยเขียนด้วยว่าหน่วยงานกำกับยาได้ถอดคำเตือนนี้ออกจากฉลากแล้ว โดยไม่ได้ระบุว่าประเทศใด ผลนี้ไม่ได้แปลว่าใครควรเปลี่ยนไปหรือเปลี่ยนจากยาตัวใด ถ้าคุณกินยาต้านอยู่ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ก่อน

ทำไมสัญญาณแรกหายไป และยังไม่รู้อะไร
ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป และเสนอความเป็นไปได้อย่างน้อยสามทาง
- อาจมีเหตุทางชีววิทยาที่เกิดชั่วคราว เช่น อาหารที่เสริมโฟเลตเปลี่ยนไป ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่มีหลักฐานชัดในคน
- ผู้หญิงกลุ่มแรกที่ได้ยาอาจเป็นคนที่มีโอกาสมีลูกที่มีความผิดปกตินี้สูงกว่าอยู่แล้ว แต่ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่พบกลไกที่ทำให้เป็นแบบนั้น
- ผลครั้งแรกมาจากทารกจำนวนน้อย ตัวเลขจึงแกว่งได้มากโดยบังเอิญ ซึ่งเป็นทางที่ทีมวิจัยวิเคราะห์ละเอียดที่สุด แม้จะเขียนว่าทั้งสามทางอาจมีส่วนด้วยกัน
เพื่ออธิบายข้อสุดท้าย ทีมวิจัยยกตัวอย่างว่า ถ้าพบ 1 ใน 50 ราย หรือร้อยละ 2 คนส่วนใหญ่จะเห็นว่าต้องรอข้อมูลเพิ่ม แม้ตัวเลขนั้นสูงกว่าผลครั้งแรก และเขียนว่าเมื่อวัดความไม่แน่นอนอย่างเป็นระบบ ผลครั้งแรกที่มีทารก 426 รายก็ยังไม่แน่นอนมาก
ทีมวิจัยสรุปว่าสัญญาณความปลอดภัยช่วงแรกอาจเป็นความแกว่งของตัวเลข และผลที่ยังไม่แน่นอนควรได้รับการยืนยันด้วยข้อมูลเพิ่มก่อนใช้ตัดสินเรื่องการรักษา
แนวทางไทยและองค์การอนามัยโลกเขียนไว้อย่างไร
แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 ของกรมควบคุมโรค เขียนในส่วนของหญิงตั้งครรภ์ว่า หญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา กรณีที่ได้ยานี้มาก่อนตั้งครรภ์และกินต่อจนถึงช่วงปฏิสนธิ แนวทางเขียนการรักษาไว้ว่าให้ข้อมูลความเสี่ยงที่ตอนนั้นมีรายงานว่าเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ให้ยานี้ต่อเนื่องร่วมกับกรดโฟลิก และตรวจอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน แพทย์เป็นผู้กำหนดแผนยาของแต่ละคน อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง
ในเรื่องผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ที่ใช้ยานี้ แนวทางเล่มเดียวกันเขียนไว้ตอนที่พิมพ์ว่ามีรายงานความผิดปกติของท่อประสาทเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อเริ่มยาก่อนตั้งครรภ์ แต่ประโยชน์ของยามีมากกว่า จึงไม่เป็นข้อห้ามในผู้หญิงกลุ่มนี้ที่อาจมีบุตรได้ และให้แนะนำการคุมกำเนิด ส่วนผู้หญิงกลุ่มนี้ที่ต้องการมีบุตร แนวทางให้แพทย์ทำสิ่งเหล่านี้
- ให้ข้อมูลเรื่องความเสี่ยงที่อาจเพิ่มขึ้น
- แนะนำให้กินกรดโฟลิกเป็นประจำร่วมด้วย เพื่อลดโอกาสเกิดความผิดปกตินี้ในทารก
- ติดตามอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน
ข่าวขององค์การอนามัยโลกวันที่ 22 กรกฎาคม 2562 แจ้งคำแนะนำให้ใช้โดลูเทกราเวียร์เป็นยาที่เลือกใช้ก่อนสำหรับทุกกลุ่ม รวมถึงหญิงตั้งครรภ์และผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ได้ ข่าวเขียนว่าความเสี่ยงของความผิดปกตินี้ต่ำกว่าที่งานช่วงแรกอาจทำให้เข้าใจไว้มาก การตัดสินใจเรื่องยาทุกครั้งต้องมาจากการคุยกับผู้ให้บริการโดยชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง และต้องเฝ้าติดตามความเสี่ยงนี้ต่อไป
ผู้เขียนแนะนำให้บอกแพทย์ล่วงหน้าเมื่อวางแผนมีลูก แล้วถามเรื่องกรดโฟลิกกับนัดอัลตราซาวด์ อ่านเรื่องยานี้ในมุมอื่นได้ที่ สูตรยาต้าน HIV เหลือ 2 ตัว ปลอดภัยไหม เช็กงานวิจัย
คำถามที่พบบ่อย
กินยานี้อยู่แล้วเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์ ต้องหยุดยาไหม
อย่าหยุดเอง ให้ติดต่อแพทย์ที่ดูแลโดยเร็ว แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา และกรณีที่ได้ยานี้มาจนถึงช่วงปฏิสนธิ ให้ข้อมูลความเสี่ยง ให้ใช้ยานี้ต่อเนื่องร่วมกับกรดโฟลิก และตรวจอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน แพทย์เป็นผู้ตัดสินแผนยาของคุณ

ตัวเลขครั้งแรกดูน่ากลัว ทำไมเชื่อตัวเลขครั้งหลังมากกว่า
บทความปี 2568 ที่นำข้อมูลงาน Tsepamo ในบอตสวานามาวิเคราะห์ซ้ำ เขียนว่าความไม่แน่นอนขึ้นกับจำนวนคนในงาน ครั้งแรกมีทารกในกลุ่มโดลูเทกราเวียร์เพียง 426 ราย ส่วนครั้งหลังสุดในบทความมี 11,071 ราย ทีมวิจัยยังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป
งานนี้ศึกษาฝ่ายพ่อที่กินยานี้ด้วยไหม
บทความปี 2568 ที่นำข้อมูลงาน Tsepamo ในบอตสวานามาวิเคราะห์ซ้ำ นับทารกที่แม่ได้ยาตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ผู้เขียนไม่พบเรื่องฝ่ายพ่อที่กินยาในบทความนั้น เรื่องการวางแผนมีลูกให้ถามแพทย์ที่ดูแล
ควรกินกรดโฟลิกเองเลยไหม
แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 ให้แพทย์แนะนำกรดโฟลิกเป็นประจำแก่ผู้หญิงที่ใช้ยานี้และต้องการมีบุตร เพื่อลดโอกาสเกิดความผิดปกตินี้ในทารก ผู้เขียนแนะนำให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรที่คลินิกว่าควรกินแบบไหน
ข้อมูลนี้ใช้กับผู้หญิงในไทยได้แค่ไหน
ข้อมูลของงาน Tsepamo มาจากโรงพยาบาลรัฐในบอตสวานา บทความนี้ไม่ได้รวมงานที่ทำในไทย ขั้นถัดไปของผู้อ่านในไทยให้ยึดแนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 และคุยกับแพทย์ที่ดูแล
สรุป
คำเตือนเรื่องโดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์เกิดจากผลครั้งแรกของงาน Tsepamo ในบอตสวานาปี 2561 ซึ่งพบ 4 ใน 426 ทารกที่แม่ได้ยานี้ตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ผลครั้งหลังสุดที่บทความปี 2568 รวมไว้ ซึ่งทำในปี 2565 พบ 11 ใน 11,071 ทารก ใกล้กับกลุ่มยาสูตรอื่น ทีมวิจัยยังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป
แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา และข่าวขององค์การอนามัยโลกปี 2562 แจ้งคำแนะนำให้ใช้ยานี้รวมถึงหญิงตั้งครรภ์ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ก่อน
อ่านเรื่องการรักษาเพิ่มได้ที่หน้า ART: การรักษา HIV ที่ช่วยให้สุขภาพดีและกดไวรัสได้ ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation) และ ยาต้าน HIV ทำให้น้ำหนักขึ้นจริงไหม? เช็กงานวิจัย
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
แหล่งอ้างอิง
- Brummel SS, et al. A lesson in embracing uncertainty in early safety signals from the Tsepamo study. AIDS 2025 ผลวิเคราะห์หกครั้งของงานในบอตสวานา
- WHO recommends dolutegravir as preferred HIV treatment option in all populations — World Health Organization ข่าววันที่ 22 July 2019
- แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564/2565 กรมควบคุมโรค คำแนะนำเรื่องยาในการเริ่มยาต้าน การวางแผนมีบุตร และการให้ยาต้านในหญิงตั้งครรภ์


