โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์เคยถูกเตือนเรื่องความผิดปกติของท่อประสาทของทารก เพราะงาน Tsepamo ในบอตสวานารายงานในปี 2561 ว่าพบ 4 ใน 426 ทารกที่แม่ได้ยาสูตรที่มีโดลูเทกราเวียร์ตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ส่วนผลวิเคราะห์ครั้งหลังสุดที่บทความปี 2568 ของคณะนักวิจัยรวมไว้ ซึ่งทำในปี 2565 พบ 11 ใน 11,071 ทารก ใกล้กับกลุ่มที่แม่ได้ยาต้านสูตรอื่นซึ่งพบ 25 ใน 23,883 ทารก

ถ้าคุณกินยานี้อยู่และวางแผนตั้งครรภ์หรือเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ที่ดูแลก่อน แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา

งาน Tsepamo ศึกษาอะไร กับใคร ที่ไหน

บทความปี 2568 ของคณะนักวิจัยจากสหรัฐและบอตสวานา ซึ่งนำข้อมูลของงานนี้มาวิเคราะห์ซ้ำ เล่าว่างาน Tsepamo เริ่มในโรงพยาบาลรัฐของบอตสวานาเมื่อปี 2557 เพื่อดูผลการคลอดและความผิดปกติของท่อประสาทในทารกของผู้หญิงที่มีเชื้อเอชไอวีและได้ยาต้าน บอตสวานาเป็นประเทศแรกในแอฟริกาที่เริ่มใช้โดลูเทกราเวียร์ในปี 2559 และในปี 2561 องค์การอนามัยโลกขอให้ทีมงาน Tsepamo วิเคราะห์ความปลอดภัยของยานี้ช่วงตั้งครรภ์เร็วกว่าที่วางแผนไว้

ข่าวขององค์การอนามัยโลกปี 2562 เล่าว่าหลังผลแรก หลายประเทศแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์และผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ใช้ยาต้านตัวอื่นแทน

ข่าวเดียวกันอธิบายว่าความผิดปกติของท่อประสาทคือความพิการแต่กำเนิดของสมองและไขสันหลัง ซึ่งทำให้เกิดภาวะ เช่น กระดูกสันหลังโหว่ (spina bifida) ส่วนคำว่าตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ในงานนี้หมายถึงแม่ได้ยาอยู่แล้วตอนเริ่มตั้งครรภ์

โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์ ตัวเลขเปลี่ยนไปอย่างไร

บทความปี 2568 รวมผลวิเคราะห์ไว้หกครั้ง ตารางข้างล่างยกครั้งแรก ครั้งที่สอง และครั้งหลังสุด ตัวเลขคือจำนวนทารกที่พบความผิดปกติของท่อประสาท จากทารกทั้งหมดที่แม่ได้ยาสูตรนั้นตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ และแต่ละครั้งนับสะสมรวมครั้งก่อน

ผลวิเคราะห์ของงาน Tsepamo ในบอตสวานา ยกจากตารางของบทความทีมวิจัยปี 2568
ปีที่วิเคราะห์ (พ.ศ.)แม่ได้ยาสูตรที่มีโดลูเทกราเวียร์แม่ได้ยาต้านสูตรอื่น
25614 จาก 426 ทารก14 จาก 11,300 ทารก
25625 จาก 1,683 ทารก15 จาก 14,792 ทารก
2565 (ครั้งหลังสุดในบทความ)11 จาก 11,071 ทารก25 จาก 23,883 ทารก

ทีมวิจัยเขียนว่าหลังผลแรก มีการเพิ่มจุดเก็บข้อมูลทันที และภายในหนึ่งปีผลครั้งที่สองก็ประมาณความเสี่ยงได้ต่ำลง จากนั้นความต่างระหว่างสองกลุ่มลดลงเรื่อย ๆ จนครั้งหลังสุดเป็นร้อยละ 0.10 ของทารกในกลุ่มโดลูเทกราเวียร์ กับร้อยละ 0.11 ของทารกในกลุ่มยาสูตรอื่น

ทีมวิจัยเขียนด้วยว่าหน่วยงานกำกับยาได้ถอดคำเตือนนี้ออกจากฉลากแล้ว โดยไม่ได้ระบุว่าประเทศใด ผลนี้ไม่ได้แปลว่าใครควรเปลี่ยนไปหรือเปลี่ยนจากยาตัวใด ถ้าคุณกินยาต้านอยู่ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ก่อน

ภาพประกอบ: โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์ งานบอตสวานาพบอะไร (2/3)
Quicky

ทำไมสัญญาณแรกหายไป และยังไม่รู้อะไร

ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป และเสนอความเป็นไปได้อย่างน้อยสามทาง

  • อาจมีเหตุทางชีววิทยาที่เกิดชั่วคราว เช่น อาหารที่เสริมโฟเลตเปลี่ยนไป ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่มีหลักฐานชัดในคน
  • ผู้หญิงกลุ่มแรกที่ได้ยาอาจเป็นคนที่มีโอกาสมีลูกที่มีความผิดปกตินี้สูงกว่าอยู่แล้ว แต่ทีมวิจัยเขียนว่ายังไม่พบกลไกที่ทำให้เป็นแบบนั้น
  • ผลครั้งแรกมาจากทารกจำนวนน้อย ตัวเลขจึงแกว่งได้มากโดยบังเอิญ ซึ่งเป็นทางที่ทีมวิจัยวิเคราะห์ละเอียดที่สุด แม้จะเขียนว่าทั้งสามทางอาจมีส่วนด้วยกัน

เพื่ออธิบายข้อสุดท้าย ทีมวิจัยยกตัวอย่างว่า ถ้าพบ 1 ใน 50 ราย หรือร้อยละ 2 คนส่วนใหญ่จะเห็นว่าต้องรอข้อมูลเพิ่ม แม้ตัวเลขนั้นสูงกว่าผลครั้งแรก และเขียนว่าเมื่อวัดความไม่แน่นอนอย่างเป็นระบบ ผลครั้งแรกที่มีทารก 426 รายก็ยังไม่แน่นอนมาก

ทีมวิจัยสรุปว่าสัญญาณความปลอดภัยช่วงแรกอาจเป็นความแกว่งของตัวเลข และผลที่ยังไม่แน่นอนควรได้รับการยืนยันด้วยข้อมูลเพิ่มก่อนใช้ตัดสินเรื่องการรักษา

แนวทางไทยและองค์การอนามัยโลกเขียนไว้อย่างไร

แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 ของกรมควบคุมโรค เขียนในส่วนของหญิงตั้งครรภ์ว่า หญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา กรณีที่ได้ยานี้มาก่อนตั้งครรภ์และกินต่อจนถึงช่วงปฏิสนธิ แนวทางเขียนการรักษาไว้ว่าให้ข้อมูลความเสี่ยงที่ตอนนั้นมีรายงานว่าเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ให้ยานี้ต่อเนื่องร่วมกับกรดโฟลิก และตรวจอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน แพทย์เป็นผู้กำหนดแผนยาของแต่ละคน อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง

ในเรื่องผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ที่ใช้ยานี้ แนวทางเล่มเดียวกันเขียนไว้ตอนที่พิมพ์ว่ามีรายงานความผิดปกติของท่อประสาทเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อเริ่มยาก่อนตั้งครรภ์ แต่ประโยชน์ของยามีมากกว่า จึงไม่เป็นข้อห้ามในผู้หญิงกลุ่มนี้ที่อาจมีบุตรได้ และให้แนะนำการคุมกำเนิด ส่วนผู้หญิงกลุ่มนี้ที่ต้องการมีบุตร แนวทางให้แพทย์ทำสิ่งเหล่านี้

  • ให้ข้อมูลเรื่องความเสี่ยงที่อาจเพิ่มขึ้น
  • แนะนำให้กินกรดโฟลิกเป็นประจำร่วมด้วย เพื่อลดโอกาสเกิดความผิดปกตินี้ในทารก
  • ติดตามอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน

ข่าวขององค์การอนามัยโลกวันที่ 22 กรกฎาคม 2562 แจ้งคำแนะนำให้ใช้โดลูเทกราเวียร์เป็นยาที่เลือกใช้ก่อนสำหรับทุกกลุ่ม รวมถึงหญิงตั้งครรภ์และผู้หญิงที่อาจตั้งครรภ์ได้ ข่าวเขียนว่าความเสี่ยงของความผิดปกตินี้ต่ำกว่าที่งานช่วงแรกอาจทำให้เข้าใจไว้มาก การตัดสินใจเรื่องยาทุกครั้งต้องมาจากการคุยกับผู้ให้บริการโดยชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง และต้องเฝ้าติดตามความเสี่ยงนี้ต่อไป

ผู้เขียนแนะนำให้บอกแพทย์ล่วงหน้าเมื่อวางแผนมีลูก แล้วถามเรื่องกรดโฟลิกกับนัดอัลตราซาวด์ อ่านเรื่องยานี้ในมุมอื่นได้ที่ สูตรยาต้าน HIV เหลือ 2 ตัว ปลอดภัยไหม เช็กงานวิจัย

Love2Test — จองตรวจฟรี

คำถามที่พบบ่อย

กินยานี้อยู่แล้วเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์ ต้องหยุดยาไหม

อย่าหยุดเอง ให้ติดต่อแพทย์ที่ดูแลโดยเร็ว แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา และกรณีที่ได้ยานี้มาจนถึงช่วงปฏิสนธิ ให้ข้อมูลความเสี่ยง ให้ใช้ยานี้ต่อเนื่องร่วมกับกรดโฟลิก และตรวจอัลตราซาวด์ทารกตามมาตรฐาน แพทย์เป็นผู้ตัดสินแผนยาของคุณ

ภาพประกอบ: โดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์ งานบอตสวานาพบอะไร (3/3)

ตัวเลขครั้งแรกดูน่ากลัว ทำไมเชื่อตัวเลขครั้งหลังมากกว่า

บทความปี 2568 ที่นำข้อมูลงาน Tsepamo ในบอตสวานามาวิเคราะห์ซ้ำ เขียนว่าความไม่แน่นอนขึ้นกับจำนวนคนในงาน ครั้งแรกมีทารกในกลุ่มโดลูเทกราเวียร์เพียง 426 ราย ส่วนครั้งหลังสุดในบทความมี 11,071 ราย ทีมวิจัยยังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป

งานนี้ศึกษาฝ่ายพ่อที่กินยานี้ด้วยไหม

บทความปี 2568 ที่นำข้อมูลงาน Tsepamo ในบอตสวานามาวิเคราะห์ซ้ำ นับทารกที่แม่ได้ยาตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ผู้เขียนไม่พบเรื่องฝ่ายพ่อที่กินยาในบทความนั้น เรื่องการวางแผนมีลูกให้ถามแพทย์ที่ดูแล

ควรกินกรดโฟลิกเองเลยไหม

แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 ให้แพทย์แนะนำกรดโฟลิกเป็นประจำแก่ผู้หญิงที่ใช้ยานี้และต้องการมีบุตร เพื่อลดโอกาสเกิดความผิดปกตินี้ในทารก ผู้เขียนแนะนำให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรที่คลินิกว่าควรกินแบบไหน

ข้อมูลนี้ใช้กับผู้หญิงในไทยได้แค่ไหน

ข้อมูลของงาน Tsepamo มาจากโรงพยาบาลรัฐในบอตสวานา บทความนี้ไม่ได้รวมงานที่ทำในไทย ขั้นถัดไปของผู้อ่านในไทยให้ยึดแนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 และคุยกับแพทย์ที่ดูแล

สรุป

คำเตือนเรื่องโดลูเทกราเวียร์ตอนตั้งครรภ์เกิดจากผลครั้งแรกของงาน Tsepamo ในบอตสวานาปี 2561 ซึ่งพบ 4 ใน 426 ทารกที่แม่ได้ยานี้ตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ ผลครั้งหลังสุดที่บทความปี 2568 รวมไว้ ซึ่งทำในปี 2565 พบ 11 ใน 11,071 ทารก ใกล้กับกลุ่มยาสูตรอื่น ทีมวิจัยยังไม่รู้แน่ว่าทำไมความต่างหายไป

แนวทางเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 เขียนว่าหญิงตั้งครรภ์ที่ได้ยาต้านมาก่อนเริ่มตั้งครรภ์ไม่ต้องหยุดยา และข่าวขององค์การอนามัยโลกปี 2562 แจ้งคำแนะนำให้ใช้ยานี้รวมถึงหญิงตั้งครรภ์ อย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ให้คุยกับแพทย์ก่อน

อ่านเรื่องการรักษาเพิ่มได้ที่หน้า ART: การรักษา HIV ที่ช่วยให้สุขภาพดีและกดไวรัสได้ ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation) และ ยาต้าน HIV ทำให้น้ำหนักขึ้นจริงไหม? เช็กงานวิจัย

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ

แชทปรึกษา Love2Test

แหล่งอ้างอิง